Agama brodata. Warunki hodowli i przetrzymywania

Agama brodata („brodata”, bo kolce przyozdabiające jej głowę tworzą coś na wzór brody) to jaszczurka zamieszkująca suche, ciepłe sawanny i stepy Australii. Żyje średnio 10-12 lat, choć zdarzają się osobniki dożywające 20 lat. Agama brodata jest typowo dzienną jaszczurką prowadzącą bardzo aktywny tryb życia, o czym warto poinformować potencjalnych nabywców. Choć jest łatwa w hodowli, wybór terrarium, a raczej jego wielkość, może stanowić problem dla nabywców.

Terrarium
Aby agamy czuły się komfortowo w przygotowanym dla nich terrarium, powinno ono w jak największym stopniu przypominać ich środowisko naturalne. Agamy brodate, z racji swojej wielkości i prowadzonego aktywnego trybu życia, wymagają dużych pustynnych terrariów. Minimalne wymiary dla jednego dorosłego osobnika to 120 x 80 x 80 cm, w przypadku dwóch-trzech osobników odpowiednio większe – 150 x 80 x 80 cm. O ile wysokość terrarium jest najmniej istotna i w razie potrzeby można ją zmniejszyć do 50 cm, o tyle w przypadku długości i szerokości sprzedawcy powinni przestrzegać wskazanych wyżej wymiarów. Młode osobniki należy trzymać w mniejszych terrariach dostosowanych do ich rozmiarów. Dość często spotyka się dorosłe agamy żyjące w terrariach długości 50, 60, czy 80 cm. Niestety, jaszczurki nie rozwijają się wtedy prawidłowo, stają się apatyczne, grozi im także krzywica. Sprzedawca musi więc uzmysłowić klientowi, jak ważny jest dobór właściwego terrarium. Bardzo istotną kwestią jest odpowiednia wentylacja wykonana z siatki wentylacyjnej, kratek bądź kółek wentylacyjnych lub blachy perforowanej. Najlepiej, jeśli przednia dolna część i górna tylna są przeznaczone właśnie na wentylację.

Wyposażenie terrarium
Agamy brodate żyją głównie na terenach, na których w ciągu dnia temperatura sięga 40 st. C, a w nocy spada do około 20 st. C, trzeba więc zapewnić im w terrarium możliwość przebywania w zróżnicowanych temperaturach. W jednej części terrarium należy zamontować źródło ciepła (lampa/promiennik lub kabel grzewczy). Po przeciwnej stronie można zrezygnować z ogrzewania. Jaszczurka sama będzie mogła wybrać czy chce przebywać w części cieplejszej, czy chłodniejszej.
Oświetlenie – do oświetlania terrariów dla agam, w przeciwieństwie do np. węży, stosujemy specjalistyczne lampy terrarystyczne dostarczające odpowiednich ilości promieni UV (UVA i UVB). Większość spotykanych w handlu żarówek grzewczych emituje promienie UVA, które poprawiają samopoczucie agam, zwiększają apetyt i korzystnie wpływają na ich aktywność. Kolejną lampą, której nie może zabraknąć w terrarium, jest ta emitująca promienie UVB (najlepiej 10.0, ewentualnie 8.0). To żarówka bądź świetlówka pomagająca wytworzyć i utrzymać w organizmie na odpowiednim poziomie witaminę D3, która odpowiada za przyswajanie wapnia. Brak tego elementu w wyposażeniu terrarium sprawia, że jaszczurki nie rozwijają się odpowiednio, co w konsekwencji prowadzi do krzywicy, martwicy, okaleczeń i śmierci zwierzęcia. Istotną kwestią w przypadku montażu żarówek UV, a w szczególności UVB, jest ich właściwe umiejscowienie. W zależności od mocy żarówki bądź świetlówki promienie UV docierają tylko na konkretną odległość (najczęściej 30-45 cm), tak więc trzeba pamiętać, by żarówka nie znalazła się zbyt wysoko, ponieważ wtedy promienie UV nie będą wykorzystywane przez agamy. Niestety, większość pracowników sklepów zoologicznych nie posiada odpowiedniej wiedzy na temat wymagań oświetleniowych poszczególnych gatunków zwierząt czy przeznaczenia konkretnych lamp.
Ogrzewanie – w sklepach zoologicznych można znaleźć wiele żarówek/promienników/kabli grzewczych, dzięki którym zostanie zapewniona agamom odpowiednią temperatura. Do grzania terrariów najczęściej wykorzystywane są żarówki świecące punktowo, tzw. lustrzanki. Różnią się od zwykłych żarówek przede wszystkim sposobem świecenia. Nie rozpraszają światła, tylko świecą w jednym kierunku, dzięki czemu można stworzyć w terrarium „wyspy” ciepła służące agamom do wygrzewania. Powinny być to miejsca najcieplejsze o temperaturze około 40 st. C. W zależności od wielkości terrarium trzeba dobrać odpowiednią moc żarówki, bo nie może ona grzać za mocno (powyżej 40 st. C) lub zbyt słabo (poniżej 40 st. C). W przypadku zbyt mocnych żarówek można zastosować dodatkowo ściemniacz zmniejszający moc grzewczą. Innymi wykorzystywanymi do ogrzewania terrariów źródłami ciepła są promienniki (ceramiczne lub podczerwieni). Te pierwsze spełniają jedynie funkcje grzewcze (nie świecą), a więc mogą być używane wraz z odpowiednimi źródłami oświetlenia lub w nocy, jeśli temperatura w terrarium spada poniżej wspomnianych wcześniej 20 st. C. Z kolei promienniki podczerwieni przypominają wyglądem żarówki punktowe, jednakże różnią się od nich mocą i ilością wytwarzanego światła, można więc je wykorzystywać tylko w dużych terrariach, aby nie dopuścić do przegrzania. Kolejnymi elementami wyposażenia terrarium są termometry i higrometry. Dzięki nim na bieżąco można sprawdzać temperaturę i wilgotność powietrza w terrarium. Dobrym rozwiązaniem jest posiadanie przynajmniej 2, a najlepiej 3 termometrów usytuowanych w różnych częściach terrarium (w cieplejszej, chłodniejszej i bezpośrednio pod promiennikiem). Dość przydatnym urządzeniem jest wyłącznik czasowy. Można dzięki temu zaplanować, o której godzinie mają się włączać i wyłączać wszystkie lampy.
Podłoże – najczęściej jako podłoże w terrariach dla agam brodatych stosuje się piasek o bardzo małej granulacji, drewienka bukowe, włókno kokosowe lub chipsy kokosowe. Oto pokrótce zalety i wady poszczególnych wariantów. Piasek – najczęściej stosowany, najbardziej przypomina podłoże środowiska naturalnego. Jest niezbyt drogi, łatwo usuwa się z niego odchody, wygląda naturalnie, i dostępny jest w kilku różnych kolorach (żółty, pomarańczowy, czerwony, brązowy czy czarny). Podłoże to ma jednak pewną wadę – trzeba bacznie obserwować, czy agamy go nie zjadają (np. razem z pokarmem). Zbyt częste spożywanie piasku może prowadzić do zaczopowania się jaszczurki i konieczności odwiedzenia weterynarza. Często spotykanymi podłożami są drewienka bukowe i chipsy kokosowe. To podłoża wyglądające naturalnie, aczkolwiek niekoniecznie przypominają akurat podłoże z terenów, na których występują agamy brodate na wolności. Zasadniczą ich wadą, podobnie jak w przypadku piasku, jest możliwość zaczopowania się zwierzaka, tak więc tutaj również należy obserwować, czy agama nie ma skłonności do spożywania podłoża. Najbardziej popularnym podłożem używanym w ogólnie pojętej terrarystyce jest włókno kokosowe. Tanie, bardzo dobrze pochłania zapachy, łatwo się je sprząta. Choć ryzyko zaczopowania w tym przypadku jest mniejsze, to również trzeba na to uważać. Dodatkowo przesuszone włókno kokosowe mocno pyli, co może prowadzić do chorób skórnych, problemów z oczami czy drogami oddechowymi u pupila. Kolejnymi elementami wyposażenia terrarium powinny być miseczki – po jednej na pokarm i wodę. Należy też zadbać o kryjówki, które mogą być zrobione z kamieni, korzeni czy przy wykorzystaniu styropianu i zaprawy. Nie dość, że będą wyglądały ciekawie i naturalnie, to dodatkowo stanowią azyl. Agama będzie się tam mogła ukryć, odpocząć czy ochłodzić. Jako element dekoracyjny zarówno terrariów pustynnych, jak i tropikalnych sprawdzają się sztuczne rośliny. Dobrze jest więc proponować klientom zakup np. kaktusów różniących się wyglądem i wielkością.

Odżywianie
Młode osobniki należy karmić 1-2 razy dziennie pożywieniem dostosowanym do ich wielkości (małe świerszcze, małe karaczany, mączniki). Osobniki podrośnięte żywimy odpowiednio większymi owadami karmowymi raz dziennie, natomiast dorosłe agamy co 2-3 dni. Pierwsze karmienie powinno odbyć się dwie do trzech godzin po włączeniu oświetlenia. Młode osobniki odżywiają się głównie pokarmem zwierzęcym, z kolei dorosłe agamy również roślinnym. Z pokarmów pochodzenia zwierzęcego najpopularniejsze są świerszcze, szarańcze, karaczany, czy oseski mysie. Jeśli chodzi o pokarm roślinny, godne polecenia są liście trzykrotki, liście lucerny i koniczyny, mniszek lekarski, koperek. Z warzyw można podawać ogórka, marchewkę, kukurydzę, groszek czy fasolę. Z kolei w przypadku owoców, najpopularniejsze są gruszki, banany, jabłka, maliny i truskawki. W diecie roślinnej, na którą powinno przypadać 30-40 proc. wszystkich posiłków. Na rynku można znaleźć także owady karmowe w formie suszonej, w puszkach i granulaty.. Jednak e powinny być podstawą diety, tylko jej uzupełnieniemRozmnażanie
Do rozmnażania powinno dopuszczać się tylko osobniki zdrowe, w dobrej kondycji i mające przynajmniej 1,5-2 lat. Po około dwóch miesiącach od kopulacji samica znosi od 10 do 30 jaj, z których po mniej więcej dwóch miesiącach inkubacji, przy temperaturze 28-31 st. C (ważne, aby utrzymywać ją na stałym poziomie), wylęgają się młode mierzące 7-9 cm.
 

Oswajanie
Agamy brodate są bardzo ciekawymi i inteligentnymi jaszczurkami. Dość łatwo i szybko przyzwyczajają się do swoich właścicieli. Dlatego warto podkreślić to podczas sprzedaży. Oswojone osobniki same domagają się otwierania terrarium, aby mogły opuścić lokum i pozwiedzać pomieszczenie, w którym znajduje się terrarium.
 

autor: Krzysztof Maraś, specjalista i hodowca zwierząt egzotycznych, administrator serwisu terrarystycznego Terrarium.com.pl