Uzdatnianie wody

Czym jest uzdatnianie wody?

Pojęcie uzdatniania wody w akwarystyce jest bardzo szerokie i można powiedzieć, że ogólnie celem tego działania jest doprowadzenie wszelkich parametrów wody do poziomu odpowiedniego dla zwierząt i roślin, które będą trzymane w akwarium. To z jednej strony usunięcie z wody substancji niepożądanych, z drugiej dodanie tych niezbędnych składników, których brakuje w dostępnej wodzie lub występują w dalece niewystarczającej ilości. Stężenia pewnych substancji w wodzie wodociągowej, chociaż zgodne z normami dla wody pitnej, znacznie przekraczają poziom właściwy dla wielu organizmów wodnych. Na przykład w wodzie z kranu możemy spodziewać się zawartości fosforanów czy jonów żelaza przekraczających wartości odpowiednie dla delikatnych ryb i bezkręgowców. Wody z innych źródeł (np. studzienne) mogą być jeszcze bardziej kłopotliwe. Generalnie przed zastosowaniem jakiejkolwiek wody do celów akwarystycznych należy zbadać jej podstawowe parametry chemiczne za pomocą dostępnych w akwarystyce testów.
Zwykle uzdatnianie kojarzy nam się z usuwaniem chloru, który często obecny jest w wodzie wodociągowej, oraz pozbywaniem się substancji toksycznych, jak np. metale ciężkie czy zanieczyszczenia organiczne. Usuwanie substancji szkodliwych może odbywać się na zasadzie sorpcji przy użyciu np. węgla aktywnego, glinokrzemianów i jonitów albo przez wiązanie i neutralizację środkami chemicznymi zawartymi w preparatach.

Specyficzne wymagania

W dalszym rzędzie uzdatnianie to doprowadzenie chemicznych parametrów wody do właściwych wartości. Często dostępna woda jest twarda, podczas gdy wiele popularnych gatunków ryb wymaga wody raczej miękkiej, chociaż czasem występuje sytuacja odwrotna, gdy w zbiornikach trzymane są np. pielęgnice z jeziora Malawi czy z jeziora Tanganika. Obniżanie twardości ogólnej dokonuje się przez zastosowanie odpowiednich jonitów, natomiast twardość węglanową można obniżyć przez zastosowanie jonitów lub preparatów, które jednocześnie obniżają pH. Podwyższania twardości ogólnej i węglanowej dokonuje się za pomocą właściwych preparatów.
Zarówno woda wodociągowa, jak i zmiękczana za pomocą jonitów lub metodą odwróconej osmozy wymaga suplementacji w mikro- i makroelementy konieczne do prawidłowego rozwoju ryb i roślin. Jonity i inne sorbenty stosowane tak przez akwarystów, jak i w stacjach uzdatniania wody eliminują nie tylko niepożądane pierwiastki, lecz także bioelementy potrzebne w wodzie akwaryjnej, z których część jest niezbędna w ilościach śladowych. Konieczne jest zatem stosowanie preparatów przywracających właściwy skład wody.
Pewne gatunki ryb mogą też mieć szczególne wymagania co do składu wody. Na przykład dla ryb z biotopów leśnych dorzecza Amazonki stosuje się dodatek garbników i preparatów torfowych. Ryby, których naturalnym środowiskiem są ujścia rzek, wymagają wody lekko słonej.

„Starzenie” się wody

Odrębnym zagadnieniem jest utrzymanie właściwych parametrów wody w akwarium, która z czasem ulega „starzeniu” - narasta zawartość odpadowych substancji organicznych, zwiększa się koncentracja powstających z nich azotanów i fosforanów, następuje destabilizacja ustalonych na początku parametrów chemicznych. Efekt „starzenia” wody można spowolnić przez prawidłową filtrację (z użyciem odpowiednich sorbentów), efektywne napowietrzanie, a także stosując właściwe preparaty.

Zbawienne bakterie

Do prawidłowego funkcjonowania akwarium niezbędna jest także obecność odpowiednich szczepów bakterii. bez których akwarium w krótkim czasie może ulec samozatruciu wskutek koncentracji trującego amoniaku i azotynów. Przy zakładaniu nowego akwarium zaleca się stosowanie preparatów bakteryjnych, zwiększa się bowiem w ten sposób pewność prawidłowego wykształcenia mechanizmów przemiany odpadowych substancji organicznych w krótkim czasie.

Podział preparatów do uzdatniania wody

1. Wiążące chlor i metale ciężkie
Na rynku dostępnych jest wiele preparatów do usuwania z wody chloru i metali ciężkich. Szybkie usuwanie chloru za pomocą preparatów ma szczególne zastosowanie w sytuacji, gdy woda przed dodaniem do akwarium nie może być odpowiednio długo odstana.

2. Korygujące pH i twardość wody
To przede wszystkim preparaty pozwalające na zakwaszenie lub alkalizację wody, co jednocześnie pociąga za sobą zmianę (odpowiednio obniżenie lub podwyższenie) twardości węglanowej. Zmiana twardości ogólnej jest możliwa przy użyciu jonitów.

3. Suplementacja w mikro- i makroelementy
To preparaty dostarczające ważne biopierwiastki, których może brakować w wodzie wodociągowej. Część z tych biopierwiastków niezbędna jest w ilościach śladowych, a jednocześnie ich brak wpływa negatywnie na rozwój organizmów w akwarium.

4. Usuwanie fosforanów i azotanów
Obniżenie poziomu fosforanów można osiągnąć przez zastosowanie właściwych preparatów.
Azotany usuwa się z wody przez zastosowanie odpowiednich anionitów.

5. Preparaty mikrobiologiczne
Zawierają szczepy bakterii, których obecność w akwarium jest niezbędna dla właściwego przebiegu przemiany odpadowych substancji organicznych i zapobiegają gromadzeniu się szkodliwych produktów pośrednich przemiany azotowej (azotyny, amoniak).

6. Inne preparaty uzdatniające
To preparaty stwarzające odpowiednie środowisko dla określonej grupy organizmów wodnych, np. preparaty torfowe wprowadzające do wody garbniki.
Ponadto do preparatów uzdatniających należy zaliczyć także preparaty do stabilizacji pH i antystresowe.

autor: Piotr Mikuła, dyrektor handlowy firmy Zoolek