I stała się światłość! O świetleniu i ogrzewaniu w terrarium

Każdy gatunek gadów ma odmienne zapotrzebowanie na źródła ciepła i ilość promieni UVA i UVB. Niestety, wielu początkujących terrarystów w ramach oszczędności wyposaża swoje terrarium tylko w emitery ciepła, rezygnując ze specjalistycznych żarówek, co w krótkim okresie bardzo mocno odbija się na kondycji ich podopiecznych. Promieniowanie UVB jest niezbędne do procesu wytwarzania witaminy D, która odpowiada za właściwy metabolizm wapnia. Brak tej witaminy prowadzi do metabolicznej choroby kośćca. Promieniowanie UVA wzmaga natomiast apetyt, aktywność i wszelkie zachowania socjalne – podobny wpływ zaobserwowano również u ludzi. Wybór właściwego oświetlenia i ogrzewania nie jest sprawą łatwą. Na rynku znajdziemy całą masę produktów, które można łączyć ze sobą w nieskończoną liczbę kombinacji. Co ciekawe, istnieją żarówki, które spełniają również funkcje grzewcze. Jak to w życiu bywa, są zwolennicy rozwiązania żarówka-żarówka oraz żarówka-emiter. Rynek zaspokaja potrzeby i jednych, i drugich.
Odpowiednie światło

Żarówki typowo grzewcze mają w swoim widmie promieniowanie podczerwone, które skutecznie ogrzewa mieszkańca terrarium. Wszyscy wiodący na rynku producenci mają w swojej ofercie po kilka tego typu produktów. Ceny zaczynają się od 18 zł i kończą w okolicach 160 zł. Wszystko zależy od mocy i ilości wypromieniowanego ciepła. Niektóre żarówki, oprócz podczerwieni, dają również niewielkie ilości promieniowania UVA, inne emitują jedynie podczerwień. Należy jednak pamiętać, że jedna zwykła żarówka typu Sun nie pokryje zapotrzebowania gada na promieniowanie. Istotną sprawą, jeśli chodzi o oświetlenie, jest tzw. czas życia żarówki. W przeciwieństwie do zwykłych żarówek domowych, ich żywot jest zdecydowanie krótszy i wynosi 2-3 tys. godzin, czyli 3-4 miesiące. Po tym czasie żarówka nie przestaje świecić, ale zatraca swoje właściwości. Wyjątkiem są żarówki kompaktowe, których żywotność wynosi nawet 12 miesięcy. Jak widać, warto konsumentowi doradzić, aby zapisał sobie w kalendarzu datę zakupu nowej sztuki, gdyż jego podopieczny może źle znosić brak potrzebnego promieniowania. Dobrze jest również doradzić zakup zapasowej.
Gady pustynne potrzebują więcej UVB i dla nich przeznaczone są żarówki i świetlówki oznaczone jako 10.0, czyli takie, które emitują 10 proc. promieniowania UVB. To właśnie na tym parametrze skupiają się oznaczenia. Jeśli chodzi o UVA, to jego emisja jest zazwyczaj na poziomie 30 proc.
Trzeci typ oświetlenia to wysokociśnieniowe rtęciowe lampy „3 w 1” o dużej mocy. Emitują one zarówno promieniowanie UVA/UVB, jak również posiadają funkcję grzewczą. Są uniwersalnym i wydajnym rozwiązaniem. Żywotność lampy wynosi około dwóch lat. Niestety, nadają się tylko do dużych zbiorników i jedynie dla gadów pustynnych. Dodatkowym felerem jest to, że nie można ich wyrzucać do śmieci – muszą być oddane do punktu utylizacji. O ile w przypadku zwykłych żarówek i żarówek kompaktowych można używać zwyczajnych opraw, o tyle w przypadku lamp „3 w 1” zalecane są specjalne oprawy ceramiczne ze względu na dużą ilość wydzielanego ciepła. Cena tych specjalnych lamp to ok. 200 zł.
Środowisko terrarystów jest podzielone, jeśli chodzi o stosowanie lamp rtęciowych. Z jednej strony wiele osób uważa je za niebezpieczne – jeśli lampa ulegnie uszkodzeniu, trzeba w zasadzie wyrzucić wszystko z terrarium i bardzo dobrze je wyczyścić. Z drugiej strony mamy wygodę, bo jedno urządzenie zaspokaja wszystkie potrzeby terrarysty i jego zwierzęcia. Przed wyborem tego typu oświetlenie można zerknąć na fora internetowe i skonsultować się z posiadaczami tego samego gada i podobnego w rozmiarze terrarium.
Rodzaje oświetlenia
Jeśli chodzi o typ oświetlenia, to do wyboru mamy świetlówki oraz żarówki. Świetlówki terrarystyczne typu T8 pasują do standardowych opraw oświetleniowych dostępnych na rynku. Długości są standaryzowane, więc nie ma problemu, że kupując oprawę pod konkretne świetlówki, wiążemy się na stałe tylko z jedną firmą. Żarówki natomiast mają różne rodzaje gwintów, dlatego przy zakupie należy zwracać uwagę, czy nowy nabytek będzie pasował do naszej aktualnej oprawy. Niezdecydowani klienci oraz ci, którzy nie potrafią sprecyzować swoich potrzeb, to największy problem branży zoologicznej. Kontaktują się ze sklepem i mówią ogólnikami, nie podając konkretnych informacji ani na temat samego zwierzęcia, ani na temat jego terrarium. W takiej sytuacji zanim sprzedawca określi potrzeby konsumenta, musi poświecić przynajmniej kilka minut na rozmowę. W przypadku sprzedaży lamp rtęciowych należy zawsze przeprowadzić gruntowny wywiad z klientem. Dla sklepu sprzedaż żarówki rtęciowej to czysty i szybki zysk. Lepiej jednak zadbać o to, aby zwierzę miało odpowiednie warunki i cieszyło się dobrym zdrowiem – wtedy kupujący będzie wracał do sklepu, co zadowoli również i sprzedawcę.
Ogrzewanie
Kolejny element to ogrzewanie terrarium. I tu również rynek oferuje szeroki wybór. Od mat i kabli grzewczych, przez kamienie, po ceramiczne emitery ciepła. Przy wyborze elementu grzewczego obowiązuje podstawowa zasada – „nie zagotuj swojego gada”! Wiele zwierząt nie potrzebuje permanentnego ogrzewania w całym terrarium. Potrzebne są jedynie specjalne miejsca, gdzie mogą się wygrzewać. Takie miejsce powinno zajmować od ¼ do 1/3 powierzchni i powinno być bardzo dobrze zabezpieczone. Gad nie może położyć się bezpośrednio np. na przewodach grzejnych. Zanim poczuje, że coś jest nie tak, będzie już mocno poparzony. Dlatego matę grzewczą czy przewody grzejne należy zabezpieczyć grubą warstwą piasku lub w przypadku gadów kopiących umiejscowić je całkiem pod zbiornikiem. Ceny elementów grzewczych mają dosyć dużą rozbieżność. Najtańsze są przewody i maty grzewcze – od 43 zł do 180 zł w zależności od mocy i rozmiaru. Następnie emitery ciepła: 55-130 zł i najdroższe kamienie/skały to koszt od 75 zł do 140 zł. Wszyscy producenci mają w swojej ofercie pełną gamę elementów grzewczych, więc każdy znajdzie coś dla siebie. Największą popularnością cieszą się emitery i maty. Kamienie, z racji wyższych kosztów, są kupowane przez bardziej zasobnych hobbystów. Ich niewątpliwą zaletą jest to, że stanowią jednocześnie element dekoracyjny.
Oprawy
Pisząc o oświetleniu i ogrzewaniu, trzeba też wspomnieć o oprawach. Oczywiście część żarówek można umieścić w standardowych oprawach z domowych lampek. Jednak emitery oraz świetlówki potrzebują bardziej wyrafinowanych urządzeń. Niektórzy producenci dostarczają oprawę dla emitera wraz z osłoną z drutu, która zabezpiecza gada przed przypadkowym zetknięciem się ze źródłem ciepła. Ich koszt to ok. 80 zł. Należy jednak pamiętać, że promienniki znacznie się rozgrzewają i nie można w tym wypadku używać plastikowej oprawki ze starej lampki. Na rynku dostępne są również rozwiązania dedykowane żarówkom kompaktowym. W zależności od wielkości i liczby obsługiwanych żarówek cena oscyluje od 75 zł do 240 zł. Niestety, rozwiązania te są zaprojektowane tak, aby pasowały do zbiornika konkretnej firmy, dlatego trzeba się będzie sporo nagimnastykować, żeby zamontować je w innych terrariach. W przypadku świetlówek sytuacja wygląda trochę inaczej. Standardowe obudowy pasują do niektórych terrariów, ale specjalne oprawy oświetleniowe można zamontować w niemal każdym terrarium. Oprawy mają w zestawie zasilacz, gniazda na świetlówki i zestaw przewodów elektrycznych. Używając wyobraźni i odrobiny silikonu można uzyskać wspaniałe efekty. Ich cena to ok. 150 zł.
Jak doradzić... i sprzedać
Zarówno ogrzewanie, jak i oświetlenie element to niezbędne wyposażenie każdego terrarium, a przez to podstawowy asortyment w sklepie. Zakup oświetlenia można zaklasyfikować do zakupów powtarzalnych. Podczas sprzedaży bardzo istotny jest pierwszy kontakt z klientem – zwłaszcza jeśli jest to początkujący terrarysta. Nachalne proponowanie tego, co akurat ma się na stanie, oraz rozmowa z pozycji wszystkowiedzącego eksperta, nie zdają egzaminu. Nie zawsze sprzedawca powinien oferować towar już podczas pierwszego kontaktu. Warto pokazać możliwe rozwiązania, tłumaczyć wybór konkretnych produktów, odsyłać do lektury. Tego typu zabiegi sprawiają, że znaczny procent klientów wraca po zakup już z odpowiednią wiedzą, z czego ponad połowa zostaje stałymi klientami. Jeśli chodzi o ekspozycję towaru w sklepie, większość producentów dostarcza firmowe stojaki na świetlówki i żarówki. I stojaki, i opakowania produktów są ładne, kolorowe i przyciągają wzrok. Pytanie, czy jest to podstawowy kierunek sprzedaży w danej placówce i w zależności od odpowiedzi, asortyment ten można bardziej lub mniej wyeksponować. Podsumowując, akcesoria te nie są łatwe w sprzedaży. Potrzebna jest tu wiedza sprzedawcy, aby ograniczyć do minimum konsekwencje ewentualnych pomyłek.