Nawozy w akwarystyce – dobór i stosowanie

Na rynku dostępnych jest obecnie co najmniej kilkadziesiąt różnych nawozów przeznaczonych dla roślin akwariowych produkowanych zarówno przez wielkie koncerny, jak i małe, wyspecjalizowane w tym kierunku firmy. Już samo bogactwo wyboru świadczy o popularności, jaką te preparaty cieszą się wśród akwarystów. Wielu z nich – zwłaszcza początkujących – właśnie w nawozach upatruje cudownego remedium na wszystkie kłopoty związane z uprawą roślin i przychodzi do sklepów w poszukiwaniu takiego magicznego środka. Tymczasem on po prostu nie istnieje.

Akwarystyczne przeszkody

Problemy ze wzrostem roślin w większości domowych akwariów mają bowiem na ogół zupełnie inne źródło. W pierwszym rzędzie trzeba wymienić: nieprawidłowo dobrane oświetlenie, niedobór dwutlenku węgla, nieodpowiednią jakość wody czy nawet prozaiczne błędy w sadzeniu. Braki minerałów – które można uzupełnić, umiejętnie stosując nawozy – są zwykle na samym końcu tej listy. Mówiąc wprost – nawożenie będzie skuteczne i efektywne dopiero wtedy, gdy uprzednio zaspokoimy wszystkie inne, ważniejsze potrzeby roślin. Tak więc aby nawóz spełnił swe zadanie, musi precyzyjnie odpowiadać wymaganiom roślin w naszym akwarium. Jest to kwestia niebywale indywidualna, w dużym stopniu zależna od warunków panujących w danym zbiorniku.

Nawożenie – ważna funkcja

Rolą nawozu jest dostarczenie roślinom brakujących pierwiastków. Z grubsza można podzielić je na trzy grupy: pierwiastki biogenne, makroelementy i mikroelementy. Pierwiastki biogenne stanowią znaczny procent masy rośliny, wchodząc w skład większości budujących ją związków. Są to: wodór, tlen, węgiel, azot, potas, wapń, fosfor, magnez i siarka (według alternatywnych podziałów część z nich bywa traktowana również jako makroelementy). Makroelementy występują w organizmie rośliny w większych ilościach i zapotrzebowanie na nie jest stosunkowo duże. Główne makroelementy to (poza pierwiastkami wymienionymi już wcześniej wśród pierwiastków biogennych) sód i chlor. Mikroelementy z kolei występują w ilościach śladowych, ale i zapotrzebowanie na nie jest znacznie mniejsze. Są to: żelazo, miedź, cynk, mangan, molibden, bor, jod, fluor kobalt oraz nikiel. Nawożenie niektórymi pierwiastkami biogennymi, takimi jak azot, fosfor czy potas, nie zawsze jest potrzebne. W akwariach z dużą ilością obficie karmionych ryb są one bowiem dostarczane do wody wraz z pokarmem. Dlatego w typowym zbiorniku ozdobnym suplementację nawozową należy ograniczyć do pozostałych pierwiastków. Zawierają je zazwyczaj tak zwane nawozy uniwersalne (podstawowe) oferowane przez prawie każdą firmę.

Co polecamy klientowi?

Preparat uniwersalny należy polecić początkującemu akwaryście. Z reguły podaje się go raz w tygodniu w zalecanej przez producenta dawce. Niestety, nie zawsze pokrywa on potrzeby wszystkich roślin – wiele gatunków, zwłaszcza te o czerwonych liściach, wykazuje zwiększone zapotrzebowanie na żelazo. Dlatego na rynku dostępnych jest wiele nawozów żelazowych. Powinny być one stosowane równolegle z nawozami uniwersalnymi jako ich uzupełnienie. Z biegiem czasu akwarysta sam zauważy, jak rośliny na nie reagują i jak często powinien je podawać. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku zaawansowanych hobbystów posiadających specjalistyczne zbiorniki roślinne. Zwykle jest w nich niewiele ryb i występują niedobory zarówno pierwiastków biogennych, jak i mikroelementów. Dla tej grupy odbiorców produkowane są całe linie nawozów typu „makro”, „mikro”, itd. W przypadku akwariów roślinnych nawożenie bywa zwykle sprawą na tyle indywidualną, że wielu naprawdę doświadczonych hodowców w celu optymalnego doboru składników pokarmowych samodzielnie sporządza odpowiednie mieszanki minerałów.

Preparaty płynne i stałe

Oprócz nawozów płynnych, przeznaczonych do podawania bezpośrednio do wody, na rynku znaleźć można również wiele preparatów w postaci stałej (kulki, tabletki, pałeczki, itp.). Podaje się je bezpośrednio pod korzenie roślin. Dla wielu gatunków, zwłaszcza tych wytwarzających silne systemy korzeniowe, taka „indywidualna” forma nawożenia bywa skuteczniejsza i pozwala na osiągnięcie większych sukcesów w uprawie. Osobną kategorię stanowią wreszcie specjalne mineralne podkłady nawozowe, których używa się do sporządzania podłoża w zbiorniku. Nawozy akwarystyczne powinny stanowić stałą część asortymentu w każdym sklepie zoologicznym, zaś jego personel musi posiadać przynajmniej minimum wiedzy na temat ich wyboru i stosowania, tak aby potrafił doradzić klientowi zakup preparatu optymalnego dla jego potrzeb.