Szanowni Państwo, pracuję w sklepie zoologicznym pod Warszawą. Przy zatrudnianiu się podpisałam dokument, w którym jest mowa o odpowiedzialności materialnej. (...) Nie wiem, czy inwentaryzacja w sklepie przebiegła prawidłowo, bo nie było żadnych kart inwentaryzacyjnych, tylko komputerowe, właściciela też tego dnia nie było. Czy są jakieś przepisy na ten temat?
Anna z Warszawy
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości – art.26 oraz art.27 – zawiera ogólne zasady inwentaryzacji, jej rodzaje, termin, zasady ujęcia wyników. Brak tu jednak procedury związanej z samą organizacją inwentaryzacji – zastępuje ją powszechna praktyka i zwyczaje, wywodzące się zwłaszcza z uchylonego już zarządzenia Ministra Finansów z 16 listopada 1983 r., w sprawie ogólnych zasad prowadzenia rachunkowości.
Inne przepisy Ustawy o rachunkowości dotyczące inwentaryzacji to:
Art. 4 – obowiązki kierownika jednostki względem prowadzenia spisu z natury,
Art. 71-74 – zasady przechowywania danych finansowych w formie papierowej lub zapisu na nośnikach komputerowych.
Spis z natury
Określany też jako „remanent” lub „inwentura” – to podstawowa metoda inwentaryzacji, obok potwierdzenia prawidłowości sald oraz porównania ksiąg z dokumentami. Polega na faktycznym liczeniu, mierzeniu, ważeniu i innych fizycznych pomiarach ilościowo-wartościowych, rzeczowych i pieniężnych składników aktywów trwałych i obrotowych danego zakładu. Poprzez ukazanie stanu rzeczywistego zapobiega nieprawidłowościom, niegospodarności czy nawet nadużyciom w gospodarce majątkiem, może ujawnić niedbałość osób, którym powierzono pieczę nad mieniem firmy. Pozwala ujawnić zniszczone, nieprzydatne, skradzione lub przeterminowane towary – niektóre można uratować, inne trzeba będzie odpisać. Spisem z natury należy objąć towary, którymi w rozumieniu przepisów są towary handlowe, materiały podstawowe i pomocnicze, półwyroby (półfabrykaty), wyroby gotowe, braki i odpadki oraz materiały przyjęte od zamawiających do przerobu lub obróbki.
Obowiązek sporządzenia spisu z natury powstaje m.in. na koniec każdego roku podatkowego, czyli na 31 grudnia i 1 stycznia (§ 27 Rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów). Inwentaryzację powinno się też przeprowadzić w przypadku zmiany osoby materialnie odpowiedzialnej lub na jej żądanie, z powodu kradzieży lub pożaru, lub też na żądanie urzędu skarbowego, także w razie zmiany, przystąpienia i ustąpienia wspólnika spółki cywilnej osób fizycznych, w razie zmiany proporcji udziałów wspólników spółki cywilnej i w razie likwidacji działalności gospodarczej.
Aby uniknąć popełnienia błędów, pomieszczenie, w którym spis jest dokonywany, powinno zostać zamknięte. Składniki majątku należy posegregować i oznakować. Osoby dokonujące spisu muszą ustalić fizyczny kierunek spisu i kolejność obliczeń (liczenie, mierzenie, ważenie). Taki spis może być jednak przeprowadzony tylko w dni wolne od pracy lub po godzinach.
Należy przede wszystkim wyeliminować lub ograniczyć ruch składników majątku objętych spisem i nie dokonywać w tym czasie ani ich zakupu, ani sprzedaży. W praktyce zamknięcie sklepu w ciągu dnia jest jednak utrudnione.
Spis z natury powinien być przeprowadzony komisyjnie, przez co najmniej dwie osoby niezainteresowane wynikiem spisu i w obecności osoby odpowiedzialnej za powierzone jej mienie.
Po zakończeniu spisu z natury przewodniczący komisji inwentaryzacyjnej kontroluje kompletność oddania i wypełnienia arkuszy spisowych oraz prawidłowość wyceny.
Podatnik zobowiązany jest dokonać wyceny towarów objętych spisem z natury najpóźniej w terminie czternastu dni od jego zakończenia.
Spis z natury powinien zawierać:
• imię i nazwisko właściciela sklepu (nazwę firmy);
• datę sporządzenia spisu;
• numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury (strony spisu);
• szczegółowe określenie towaru i innych składników majątkowych objętych spisem;
• jednostkę miary;
• ilość stwierdzoną podczas spisu;
• cenę towaru w złotych i groszach za jednostkę miary;
• wartość towaru po przemnożeniu ilości przez cenę jednostkową;
• łączną wartość spisu z natury;
• klauzulę „Spis zakończono na pozycji...” (numer pozycji wyszczególnienia rodzajów towarów objętych spisem);
• podpisy osób sporządzających spis;
• podpis właściciela sklepu.
Pod koniec 2008 r. zwolniłem się z pracy w sklepie zoologicznym. Właściciel nie wypłacił mi jeszcze wynagrodzenia. Dzisiaj okazuje się, że po inwenturze wyniknęły jakieś problemy i pracownikom, w tym mnie, zostanie odjętych po kilkaset złotych od wypłaty. Czy pracodawca może tak zrobić (...)?
Paweł z Wrocławia
Kierownik sklepu powierzył nam obowiązek pilnowania dokumentów i towaru, ale nie są one według nas właściwie zabezpieczone. Czy w razie zniszczenia dokumentów albo kradzieży ponosimy jakąś odpowiedzialność, skoro pracodawca nie dopilnował zabezpieczeń?
Lucjan z Wałbrzycha
Odpowiedzialność materialna pracowników została uregulowana w dziale piątym Kodeksu pracy –
w rozdziale I (Art. 114-123) – odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną pracodawcy oraz w rozdziale II (Art. 124-127) – odpowiedzialność za mienie powierzone pracownikowi.
Kluczowe znaczenie mają dwa artykuły:
Art. 124.
§ 1. Pracownik, któremu powierzono z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia się:
1) pieniądze, papiery wartościowe lub kosztowności,
2) narzędzia i instrumenty lub podobne przedmioty, a także środki ochrony indywidualnej
oraz odzież i obuwie robocze, odpowiada w pełnej wysokości za szkodę powstałą w tym mieniu.
§ 2. Pracownik odpowiada w pełnej wysokości również za szkodę w mieniu innym
niż wymienione w § 1, powierzonym mu z obowiązkiem zwrotu albo do wyliczenia
się.
§ 3. Od odpowiedzialności określonej w § 1 i 2 pracownik może się uwolnić, jeżeli
wykaże, że szkoda powstała z przyczyn od niego niezależnych, a w szczególności
wskutek niezapewnienia przez pracodawcę warunków umożliwiających
zabezpieczenie powierzonego mienia.
Art. 125.
§ 1. Na zasadach określonych w art. 124 pracownicy mogą przyjąć wspólną odpowiedzialność
materialną za mienie powierzone im łącznie z obowiązkiem wyliczenia
się. Podstawą łącznego powierzenia mienia jest umowa o współodpowiedzialności
materialnej, zawarta na piśmie przez pracowników z pracodawcą.
§ 2. Pracownicy ponoszący wspólną odpowiedzialność materialną odpowiadają w
częściach określonych w umowie. Jednakże w razie ustalenia, że szkoda w całości
lub w części została spowodowana przez niektórych pracowników, za całość
szkody lub za stosowną jej część odpowiadają tylko sprawcy szkody.
Art. 126 Kodeksu pracy odsyła nas do rozporządzenia Rady Ministrów z 10 października 1975 r. w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkodę w powierzonym mieniu – tekst jednolity aktu został wydany w 1996 r. (DzU z 1996 r., nr 143, poz. 662). Jest to istotny wyznacznik kilku powodów możliwości obniżenia wysokości odszkodowania, zwłaszcza w odniesieniu do pracowników sklepów zoologicznych.
Spory z zakresu prawa pracy rozstrzygają sądy pracy. Kodeks pracy jak i powyższe rozporządzenie stanowią jednak, że pracodawca i pracownik powinni dążyć do polubownego załatwienia sporu.
Komisję pojednawczą powołuje wspólnie pracodawca i zakładowa organizacja związkowa – a w razie jej braku – sam pracodawca, po uzyskaniu pozytywnej opinii pracowników.
Postępowanie przed komisją wszczynane jest tylko na wniosek pracownika. Może ono doprowadzić do zawarcia ugody. Lecz jeśli do ugody nie doszło, komisja na żądanie pracownika, zgłoszone w terminie 14 dni, przekazuje sprawę sądowi pracy. Wówczas wniosek pracownika o polubowne załatwienie sprawy przed komisją zastępuje pozew. Pracownik również może sam wnieść pozew bezpośrednio do sądu pracy.
Sądy pracy są tworzone jako wydziały sądów rejonowych (w pierwszej instancji) lub okręgowych (w drugiej instancji) pod nazwami: „wydział pracy” lub „wydział pracy i ubezpieczeń społecznych”. Postępowanie w sprawach o roszczenia pracownika ze stosunku pracy jest wolne od opłat sądowych.
Ważne linki
www.rachunkowosc.com.pl
www.ksiegowosc.infor.pl
www.mpips.gov.pl Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej
www.sejm.gov.pl/prawo/prawo.html Internetowy System Aktów Prawnych
Akty prawne
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (DzU z 1998 r., nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (DzU z 2002 r., nr 76, poz. 694 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (DzU z 2003 r., nr 152, poz. 1475 z późn. zm.).
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 października 1975 r. w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkodę w powierzonym mieniu. (DzU z 1996 r., nr 143, poz. 662).
Zarządzenie Ministra Finansów z dnia 16 listopada 1983 r. w sprawie ogólnych zasad prowadzenia rachunkowości przez jednostki gospodarki uspołecznionej (nieobowiązujące, ale wyznacza praktyczną organizację inwentaryzacji) (MP z 1983 r., nr 40, poz. 233).
Drukuj